Wie bang is voor AI, blijkt vaker één opvallende eigenschap te delen dan je denkt. Een studie onder 562 volwassenen in het Verenigd Koninkrijk en de Golfstaten, gepubliceerd in het Journal of Technology in Behavioral Science, duikt in de rol van persoonlijkheid, cultuur en je eigen vaardigheid met AI. Het gaat niet alleen om technologie, het gaat ook om hoe jij in elkaar zit en in welke omgeving je die systemen gebruikt. In dit stuk neem ik je mee langs de belangrijkste inzichten en wat die betekenen voor jouw welzijn en grip op AI.
AI: geliefd of gevreesd?
Kunstmatige intelligentie roept nogal uiteenlopende gevoelens op. De een gebruikt het zonder nadenken voor werk of studie, de ander krijgt er direct de kriebels van. Een nieuwe studie keek naar hoe je persoonlijkheid, cultuur en je handigheid met AI samen bepalen of je de technologie omarmt of juist wantrouwt. Opvallend: mensen die AI eerder als bedreiging zien, delen vaak een sterkere antenne voor risico’s, wat óók een kwaliteit kan zijn.
- Een beschimmelde citroen geplant in uw tuin zou u wel eens kunnen verbazen, hier is waarom
Een beschimmelde citroen geplant in uw tuin zou u wel eens kunnen verbazen, hier is waarom
- Waarom onthult het helpen van obers met het afruimen van de tafel psychologische kenmerken?
Waarom onthult het helpen van obers met het afruimen van de tafel psychologische kenmerken?
Wat de studie precies onderzocht
Aan het onderzoek deden 562 volwassenen mee uit twee heel verschillende regio’s: het individualistische Verenigd Koninkrijk en de collectivistische Golfstaten. De verschillen sprongen in het oog. In de Golf zijn mensen over het algemeen positiever over AI, terwijl Britten vaker negatieve associaties en eenzaamheid melden. Hetzelfde systeem voelt dus voor de een als steun in de rug, en voor de ander als iets dat beklemt.
De rol van persoonlijkheid en vaardigheden
Het gevoel dat je iets kunt met technologie bleek een stevige factor. Hoe lager je ingeschatte AI‑vaardigheid, hoe negatiever je blik. Daarnaast speelt persoonlijkheid mee: vooral mensen met hoger neuroticisme zagen AI vaker als een bedreiging, mede door hun focus op wat er mis kan gaan. In de Arabische steekproef waren extraverte en consciëntieuze mensen juist positiever. In het VK hing vooral vriendelijkheid (agreeableness) samen met een warmere houding tegenover AI.
Hoe cultuur een verschil maakt
Ook de culturele bril kleurt je oordeel. In collectivistische culturen, zoals in de Golf, krijgt technologie sneller een ondersteunende rol in gemeenschap en dagelijks leven. Dat maakt mensen ontvankelijker voor de voordelen. In individualistische contexten, zoals het Verenigd Koninkrijk, ligt de nadruk meer op eigen verantwoordelijkheid en controle, en dat kan het gevoel van risico of controleverlies vergroten. Klinkt bekend?
- Plant deze 3 robuuste vaste planten begin maart voor een stralende tuin deze zomer
Plant deze 3 robuuste vaste planten begin maart voor een stralende tuin deze zomer
- Deze 4 bloemen zorgen voor een kleurrijke lentetuin
Deze 4 bloemen zorgen voor een kleurrijke lentetuin
Wat kunnen we hiervan leren?
Wil je angst en wantrouwen temperen, dan helpt het om AI concreter en doorzichtiger te maken. Denk aan uitlegbare systemen, duidelijke knoppen voor controle en laagdrempelige training waardoor je je vaardiger voelt. Als gebruikers zien hoe beslissingen tot stand komen en wat een model wel en niet kan, zakt de spanning vaak al een stuk. Hier kunnen scholen, werkgevers en ook gemeenten best wel wat winnen met korte workshops en eerlijke voorbeelden uit de praktijk. Zo wordt AI minder black box en meer gereedschap, net als een goede fiets: je moet even leren schakelen, daarna trap je lekker door.
